Những ngày qua, thời tiết cả nước đang ghi nhận những diễn biến vô cùng khắc nghiệt. Theo dự báo từ Trung tâm Khí tượng Thủy văn Quốc gia, đợt nắng nóng miền Bắc và Trung đang bước vào giai đoạn đỉnh điểm. Trong hôm nay và ngày mai, nhiệt độ tại nhiều địa phương được dự báo sẽ vượt ngưỡng 40 độ C, mang lại bầu không khí oi bức, ngột ngạt và tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng.
Bầu trời không một gợn mây, ánh nắng chói chang đổ xuống ngay từ sáng sớm là những gì người dân tại khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ đang phải trải qua. Đợt nắng nóng diện rộng này được đánh giá là một trong những đợt thiên tai khí tượng có cường độ mạnh mẽ nhất kể từ đầu mùa hè năm nay. Không chỉ gây cảm giác oi bức, khó chịu, mức nhiệt độ tiệm cận và vượt 40 độ C còn đe dọa trực tiếp đến hoạt động sản xuất, sinh hoạt thường nhật và sức khỏe của hàng triệu người dân.
Nguyên nhân và diễn biến đợt nắng nóng miền Bắc và Trung
Theo các chuyên gia khí tượng học, nguyên nhân chính dẫn đến đợt nắng nóng miền Bắc và Trung lần này là do sự phát triển và mở rộng về phía Đông của vùng áp thấp nóng phía Tây. Kết hợp với đó là hiệu ứng gió Phơn (gió Lào) khô nóng thổi mạnh từ dãy Trường Sơn qua, khiến độ ẩm trong không khí giảm sâu xuống mức cực kỳ thấp, có nơi chỉ còn từ 35% đến 45%. Điều này tạo ra cảm giác khô rát, khó chịu như đang ở trong một lò sưởi khổng lồ.
Dự báo chi tiết từ cơ quan khí tượng cho biết, đỉnh điểm của đợt nắng nóng này sẽ rơi vào hôm nay và ngày mai. Tại khu vực Bắc Bộ, nhiệt độ cao nhất phổ biến từ 37 – 39 độ C, có nơi trên 40 độ C. Trong khi đó, tại khu vực Trung Bộ, dải đất từ Thanh Hóa đến Phú Yên chịu tác động mạnh mẽ hơn cả, nhiệt độ phổ biến từ 38 – 40 độ C, một số điểm đo nhiệt độ tại vùng núi phía Tây có thể vượt ngưỡng 41 độ C.
Các khu vực chịu ảnh hưởng nặng nhất bởi nắng nóng miền Bắc và Trung
Tại khu vực phía Tây Bắc Bộ, các tỉnh như Sơn La, Hòa Bình, Điện Biên là những nơi ghi nhận nhiệt độ cao nhất. Ánh nắng gay gắt cộng với địa hình đồi núi đá khiến bức xạ nhiệt giữ lại lâu hơn, làm cho nhiệt độ ban đêm tại các khu vực này vẫn duy trì ở mức khá cao, dao động từ 28 – 30 độ C. Người dân gần như không thể tìm thấy cảm giác mát mẻ ngay cả khi mặt trời đã lặn.
Ở miền Trung, các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình và Quảng Trị là ‘tâm điểm’ của đợt nắng nóng gay gắt này. Do chịu ảnh hưởng sâu sắc của hiệu ứng gió Phơn hoạt động liên tục, độ ẩm không khí ở đây giảm cực thấp. Gió nóng thổi mạnh kết hợp với nhiệt độ cao khiến đời sống sinh hoạt của người dân bị đảo lộn hoàn toàn. Các hoạt động nông nghiệp dường như bị đình trệ trong các khung giờ cao điểm từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều.
Tác động tiêu cực của nắng nóng đỉnh điểm đến đời sống xã hội
Sự gia tăng nhiệt độ đột ngột đã kéo theo hàng loạt hệ lụy về đời sống và hạ tầng. Đầu tiên phải kể đến áp lực cực kỳ lớn lên hệ thống lưới điện quốc gia. Nhu cầu sử dụng các thiết bị làm mát như điều hòa nhiệt độ, quạt hơi nước tăng vọt khiến lượng điện tiêu thụ trong dân cư đạt mức kỷ lục. Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã phải đưa ra các cảnh báo về nguy cơ quá tải cục bộ, thậm chí là sự cố chập cháy điện trên diện rộng nếu người dân không sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả.
Bên cạnh đó, nguy cơ cháy nổ tại các khu dân cư, chợ búa và đặc biệt là cháy rừng tại các tỉnh miền Trung đang ở mức báo động đỏ (cấp V – cấp cực kỳ nguy hiểm). Chỉ một sơ suất nhỏ trong việc đốt rác, dọn rẫy hay tàn thuốc lá cũng có thể thổi bùng lên những trận hỏa hoạn khủng khiếp dưới thời tiết hanh khô này.
Trên các con phố lớn tại Hà Nội, Vinh hay Đà Nẵng, lưu lượng người tham gia giao thông giảm sút rõ rệt vào buổi trưa. Những người phải làm việc ngoài trời như công nhân xây dựng, người giao hàng (shipper), người bán hàng rong… đang phải đối mặt với muôn vàn khó khăn khi phải phơi mình dưới cái nắng như thiêu như đốt.
Khuyến cáo bảo vệ sức khỏe trước đợt nắng nóng gay gắt
Để đối phó với đợt nắng nóng lịch sử này, các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân cần đặc biệt lưu ý bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình. Việc tiếp xúc quá lâu với ánh nắng mặt trời ở nhiệt độ cao có thể dẫn đến tình trạng mất nước, kiệt sức, đột quy do sốc nhiệt (heat stroke) – một tình trạng y tế cực kỳ nguy hiểm có thể đe dọa đến tính mạng.
Người dân được khuyên hạn chế tối đa việc ra ngoài trời trong khung giờ từ 11 giờ đến 16 giờ. Nếu bắt buộc phải làm việc ngoài trời, cần trang bị đầy đủ đồ bảo hộ như áo chống nắng, mũ rộng vành, kính râm và khẩu trang. Đồng thời, việc bổ sung nước lọc, nước muối loãng hoặc các loại nước bù khoáng liên tục là vô cùng cần thiết, không nên đợi đến khi cảm thấy khát mới uống.
Đối với trẻ em và người già, những đối tượng có hệ miễn dịch và khả năng điều hòa thân nhiệt kém, cần được giữ trong môi trường thoáng mát, tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột (từ phòng điều hòa ra ngoài trời nắng) để ngăn ngừa nguy cơ đột quỵ và các bệnh về đường hô hấp.
