Giáo sư Võ Tòng Xuân và ngân hàng giống lúa cho mai sau
Nhờ tầm nhìn xa và tâm huyết bền bỉ với nền nông nghiệp Việt Nam, Giáo sư Võ Tòng Xuân đã đặt nền móng xây dựng ngân hàng giống lúa quy mô lớn tại Trường Đại học Cần Thơ. Di sản Giáo sư Võ Tòng Xuân để lại không chỉ là hàng nghìn mẫu lúa quý mà còn là nguồn tri thức vô giá, góp phần bảo tồn đa dạng sinh học và đảm bảo an ninh lương thực bền vững.
1. Khai mở ngân hàng giống lúa từ những bài tập sinh viên
Ý tưởng sưu tầm và lưu trữ các giống lúa địa phương của Giáo sư Võ Tòng Xuân bắt đầu từ những năm tháng đất nước còn gặp nhiều khó khăn về nguồn lương thực.
-
Sứ mệnh sưu tầm lúa bản địa: Ông đã giao bài tập cho từng khóa sinh viên nông nghiệp thu gom các giống lúa mùa cổ truyền từ khắp các vùng quê Nam bộ mỗi dịp nghỉ tết.
-
Lưu giữ nguồn gen quý hiếm: Từ hàng trăm giống lúa mùa ban đầu như Nàng Thơm, Chợ Đào, Huyết Rồng đến các giống lúa rẫy, bộ sưu tập nhanh chóng được mở rộng, tạo nguồn vật liệu di truyền phong phú cho công tác lai tạo.
-
Động lực tìm kiếm giống lúa ngon: Giáo sư Võ Tòng Xuân luôn trăn trở chọn tạo ra những dòng lúa vừa đạt năng suất cao vừa có phẩm chất gạo ngon cơm, phục vụ tiêu dùng trong nước và hướng tới xuất khẩu.

2. Quy mô ngân hàng giống lúa lớn nhất Đồng bằng sông Cửu Long
Đến nay, ngân hàng lúa giống tại Trường Đại học Cần Thơ do Giáo sư Võ Tòng Xuân khởi xướng đã trở thành kho lưu trữ gen thực vật có giá trị bậc nhất khu vực.
Hệ thống lưu trữ đa dạng chủng loại
-
Hơn 3.000 mẫu lúa giống: Kho gen hiện bảo tồn hơn 1.900 mẫu giống lúa mùa địa phương, 700 mẫu lúa rẫy cùng hàng trăm mẫu giống nhập ngoại.
-
Nền tảng cho các dòng lúa nổi tiếng: Nguồn gen từ ngân hàng giống là tiền đề quan trọng để các nhà khoa học tiếp nối nghiên cứu, chọn tạo ra những dòng lúa thơm chất lượng cao đạt giải thưởng quốc tế.
Công tác bảo tồn và trẻ hóa hạt giống
-
Định kỳ trẻ hóa nguồn gen: Nhằm tránh việc hạt giống bị mất sức nảy mầm theo thời gian, các thế hệ học trò và cộng sự của Giáo sư Võ Tòng Xuân liên tục đưa các giống lúa ra đồng gieo trồng lại.
-
Ứng phó với biến đổi khí hậu: Việc duy trì ngân hàng giống giúp nền nông nghiệp giữ lại các gen chống chịu phèn, mặn và dịch bệnh, sẵn sàng ứng phó với thách thức môi trường.

3. Tầm vóc tri thức và di sản vượt thời gian
Tầm nhìn của Giáo sư Võ Tòng Xuân về việc xây dựng kho lưu trữ gen lúa đã đi trước nhiều mô hình bảo tồn hạt giống trên thế giới.
-
Sứ mệnh phụng sự nông dân: Cả cuộc đời nghiên cứu của Giáo sư Võ Tòng Xuân luôn gắn liền với đồng ruộng, lấy sự ấm no của người nông dân làm thước đo cho các công trình khoa học.
-
Ngọn lửa truyền cảm hứng: Tinh thần lao động hăng hái và tư duy đổi mới của ông tiếp tục là ngọn đuốc soi đường cho các thế hệ nhà khoa học trẻ trên hành trình nâng tầm hạt gạo Việt.

Bảng tổng hợp thông tin về ngân hàng giống lúa
| Hạng mục | Thông tin chi tiết |
| Người khởi xướng | Giáo sư Võ Tòng Xuân |
| Đơn vị quản lý | Trường Đại học Cần Thơ |
| Quy mô lưu trữ | Hơn 3.000 mẫu lúa giống các loại |
| Cấu trúc bộ sưu tập | Lúa mùa địa phương (1.988+ mẫu), lúa rẫy (700+ mẫu), lúa nhập ngoại |
| Ý nghĩa chiến lược | Bảo tồn nguồn gen quý, lai tạo giống lúa chất lượng cao và chống chịu biến đổi khí hậu |
Lời kết và Góc nhìn Người Tiên Phong
Ngân hàng giống lúa chính là di sản vô giá mà Giáo sư Võ Tòng Xuân gửi lại cho nền nông nghiệp Việt Nam. Những hạt giống đang được cất giữ và tiếp tục sinh sôi trên đồng ruộng hôm nay sẽ luôn nhắc nhớ về một nhà khoa học lớn trọn đời tận tụy vì quê hương.
Để theo dõi thêm các bài khắc họa chân thực về những tấm gương tri thức, doanh nhân kiệt xuất và các câu chuyện truyền cảm hứng, mời bạn đọc tham khảo chuyên mục Chân Dung Tiên Phong thuộc chuyên mục lớn Doanh Nhân Tiên Phong trên trang Người Tiên Phong

